Arşivler

altruiz

Altruizm: Karşılıksız İyiliğin Psikolojisi ve Evrimsel Temelleri İnsanlık tarihi boyunca toplulukları bir arada tutan en güçlü bağlardan biri, bir bireyin kendi çıkarlarını bir kenara bırakarak başkalarının iyiliği için hareket etmesidir. Modern psikoloji ve sosyoloji literatüründe bu kavram “diğerkâmlık” veya yaygın adıyla **altruizm** olarak tanımlanır. Bencilliğin (egoizmin) tam zıttı bir kutupta yer alan bu davranış biçimi, […]

psikolojide bastırma nedir

Psikolojide Bastırma Nedir? Bilinçaltının Korunma Kalkanı İnsan zihni, dayanılması güç acılarla, utanç verici arzularla veya travmatik anılarla karşılaştığında hayatta kalmak için karmaşık savunma mekanizmaları geliştirir. Bu mekanizmaların en temeli ve belki de en güçlüsü olan “bastırma”, modern psikolojinin ve psikanalizin yapı taşlarından biridir. Sigmund Freud tarafından kavramsallaştırılan bu süreç, bireyin farkında olmadan acı veren düşünceleri […]

sosyal öğrenme süreci

Sosyal Öğrenme Süreci: Başkalarının Deneyimlerinden Ders Çıkarmak İnsanlık tarihi boyunca öğrenme, sadece bireysel deneme-yanılma yoluyla gerçekleşen bir eylem olmamıştır. İnsanoğlu, ateşi kullanmaktan karmaşık yazılım dillerini öğrenmeye kadar pek çok beceriyi birbirini izleyerek ve taklit ederek kazanmıştır. Psikoloji biliminde bu mekanizma, Albert Bandura tarafından geliştirilen Sosyal Öğrenme Kuramı ile açıklanır. Bu kurama göre öğrenme; sadece uyarıcı […]

sosyal roller nelerdir

Sosyal Roller Nelerdir? Toplum Sahnesindeki Görevlerimiz ve Kimliklerimiz İnsan, doğduğu andan itibaren bir sosyal dokunun içine gözlerini açar. Bu doku, sadece biyolojik ihtiyaçlarımızı karşılayan bir yapı değil, aynı zamanda kim olduğumuzu ve nasıl davranmamız gerektiğini belirleyen yazılı olmayan kurallar bütünüdür. Sosyolojide ve sosyal psikolojide “rol” kavramı, tiyatro sahnesindeki bir oyuncunun metne sadık kalması gibi, bireyin […]

kalıp yargı ne demek

Kalıp Yargı Ne Demek? Toplumsal Algıların Görünmez Sınırları İnsan beyni, çevresindeki karmaşık dünyayı anlamlandırmak ve bilgiyi daha hızlı işlemek için sürekli olarak sınıflandırmalar yapar. Her gün binlerce uyarıcıya maruz kalan zihnimiz, bu verileri gruplandırarak enerji tasarrufu sağlar. Ancak bu pratik yöntem, bazen bireyleri kendi gerçekliklerinden koparıp onları belirli şablonlara hapsetmemize neden olur. Sosyal psikolojide “stereotip” […]

freud tuvalet eğitimi

Freud Tuvalet Eğitimi: Psikoseksüel Gelişimde Anal Dönem ve Kişilik Üzerindeki Etkileri Psikolojinin babası olarak kabul edilen Sigmund Freud, insan kişiliğinin gelişimini belirli evrelere ayırarak incelemiştir. Bu evreler arasında çocuğun dış dünya ile ilk gerçek çatışmasını yaşadığı ve öz denetim kazandığı en kritik aşamalardan biri “Anal Dönem”dir. Yaklaşık olarak 1.5 ile 3 yaş arasını kapsayan bu […]

dolaylı ceza nedir

Dolaylı Ceza Nedir? Sosyal Öğrenme Kuramında Gözlem Yoluyla Öğrenme Eğitim ve psikoloji dünyasında davranışların nasıl şekillendiği üzerine yapılan çalışmalar, öğrenmenin sadece bireyin kendi deneyimleriyle sınırlı olmadığını ortaya koymuştur. İnsanlar, çevrelerindeki diğer bireylerin davranışlarını ve bu davranışların sonuçlarını gözlemleyerek de pek çok şey öğrenirler. Albert Bandura’nın Sosyal Öğrenme Kuramı’nın en önemli kavramlarından biri olan “dolaylı ceza”, […]

mantığa bürünme örnek

Mantığa Bürünme Örnek: Psikolojik Bir Savunma Mekanizmasının Analizi İnsan zihni, hayal kırıklıkları, hatalar veya başarısızlıklarla karşılaştığında kendini korumak için çeşitli yollar arar. Gerçeklik bazen o kadar can yakıcıdır ki, egomuz bu sarsıntıyı hafifletmek için olayları yeniden yorumlama ihtiyacı duyar. Psikoloji literatüründe “Rasyonalizasyon” olarak da bilinen mantığa bürünme, bireyin kabul edilemez bir durumu, davranışı veya duyguyu […]

freudyen nedir

Freudyen Nedir? Psikanalizin Temelleri ve Günlük Yaşama Etkileri Psikoloji denilince akla gelen ilk isim şüphesiz Sigmund Freud’dur. Freud’un insan zihnine dair ortaya attığı devrimsel fikirler, sadece tıp dünyasını değil; edebiyatı, sanatı ve hatta günlük konuşma dilimizi bile derinden etkilemiştir. Bir arkadaşınızın ağzından kaçan bir kelime için “Freudyen dil sürçmesi” dediğinizde veya bir rüyanın gizli anlamlarını […]

psikodinamik yaklaşım

Psikodinamik Yaklaşım: Bilinçaltının Gizli Dünyasına Yolculuk İnsan davranışlarının nedenlerini anlamaya çalışan pek çok psikolojik teori mevcuttur. Ancak hiçbiri, zihnin görünmeyen derinliklerine ve geçmişin bugünkü kararlarımız üzerindeki etkisine **psikodinamik yaklaşım** kadar odaklanmamıştır. Temelleri Sigmund Freud tarafından atılan bu yaklaşım, bireyin davranışlarını, farkında olmadığı içsel çatışmalar ve çocukluk deneyimleri üzerinden açıklar. Modern psikoterapinin en köklü damarlarından biri […]